Zeytin, Çanakkale’de en çok Ezine, Ayvacık ve Bayramiç köylerinin işi; ağaçların sahibi ise her zaman orada oturmuyor. Haber bir akrabadan ya da eski bir bakıcıdan geliyor, “bu yıl ürün yok” deniyor, siz de başka şehirden tartamıyorsunuz. Hangi durumda olduğunuza göre sıra değişir.
Kurgu: anlatmak için yazıldı, yaşanmış bir iş sayılmaz
Telefon notu olarak düşünün. Arayan İzmir’de. Ezine’nin bir köyündeki zeytinliği birkaç yıl önce kendisi almış; ada ve parsel elinde. Ağaçlara yarı yarıya anlaşmayla bir ortakçı bakıyor, bu yıl “ürün az” demiş. Sorusu: hasat haftasında o parselde iş görünüyor mu? Bakılacak günleri kendisi seçecek.
Baktığınız parsel gerçekten sizinki mi?
Uzaktan zeytinlik sahibi olan biri için ilk adım, parselinin yerini ada ve parsel numarasıyla Parsel Sorgu ekranında görmektir. Yıllardır “yukarıdaki ağaçlar” diye bilinen yer ile haritadaki yer her zaman aynı çıkmaz. Numaralar elinizde değilse e-Devlet’teki kendi tapu bilgilerinizden alırsınız. Ağaçlar parselin dışındaysa sonraki adımların hepsi değişir.
Toplayan kişiyle anlaşmanız varsa
Ağaçlara bakan biriyle sözlü ya da yazılı bir anlaşmanız varsa önce onu arayın, ürün miktarını sorun. Bir önceki yılın rakamını yanınızda bulundurun. Zeytinde ürün yıldan yıla değişebilir, az ürün kendiliğinden hile anlamına gelmez. Cevabı not edin; zeytinin hangi yağhaneye ya da alıcıya gittiğini sormak kimseyi suçlamak olmaz.
Toplayan hissedarsa
Tapuda başka hissedarlar varsa toplayan onlardan biri olabilir, o zaman konu ailenin içindedir. Tapudaki paylarınıza bakın, sonra kimin ne topladığını akrabalarla görüşün. Bu paylaşmayı dedektif çözemez, ama hasat günü parselde ne görüldüğünü yazabilir.
Tanımadığınız biri topluyorsa
Parselinizde tanımadığınız birinin ürün topladığını duyduysanız önce parselin bağlı olduğu yerdeki jandarmaya ya da polise bildirin. Olay o sırada sürüyorsa bekleme payı yoktur. Kendiniz gelip yüzleşmek yerine bu yolu tercih edin.
Hasat günlerinde parselin dışından
Ezine ya da Ayvacık’taki zeytinliğinize gidemiyorsanız, seçtiğiniz hasat günlerinde parseli dışarıdan görürüz. Rapora o gün parselde iş görülüp görülmediği, kaç kişinin çalıştığı, ağaçların toplanmış görünüp görünmediği geçer. Kişilerin adı yazılmaz, parsele girilmez.
Bu rapor, akrabadan gelen haberin yanına tarihli bir kayıt koyar. Yeni bir zeytinlik alacaklar için sorular başka: onlar hisseli zeytinlik yazısında, arazi işinin bütünü arsa ve zeytinlik sayfasında. Hasat kısa sürdüğü için günleri erken söylemeniz işi kolaylaştırır.